Paralizator - jak działa i czy jego posiadanie jest legalne?

Paralizator działa poprzez wysyłanie impulsów elektrycznych, które oddziałują na układ nerwowo-mięśniowy i mogą czasowo ograniczyć kontrolę nad ruchami. W Polsce zasady jego posiadania zależą od parametrów urządzenia, a legalność użycia od okoliczności konkretnej sytuacji. W dalszej części artykułu wyjaśniamy, jak działa paralizator, jakie są jego rodzaje oraz kiedy potrzebne jest pozwolenie.

Jak działa paralizator

Paralizator to urządzenie obezwładniające, które wykorzystuje impulsy elektryczne do oddziaływania na układ nerwowo-mięśniowy. W zależności od konstrukcji może wywoływać bolesne odczucia i skurcze mięśni, a w przypadku niektórych urządzeń czasowo ograniczać możliwość kontrolowania ruchów.

Paralizatory kontaktowe wymagają przyłożenia elektrod do ciała. Istnieją również urządzenia, które wystrzeliwują elektrody połączone przewodami z urządzeniem, dzięki czemu impuls elektryczny może zostać przekazany na odległość. Skutki działania zależą między innymi od rodzaju urządzenia, sposobu jego użycia i stanu zdrowia porażonej osoby.

Na jaką odległość działa paralizator?

Zasięg paralizatora zależy od jego rodzaju i modelu. Urządzenia kontaktowe wymagają przyłożenia elektrod do ciała, natomiast paralizatory wystrzeliwujące elektrody mogą działać z odległości kilku metrów.

Rodzaje paralizatorów

Tradycyjny paralizator – urządzenie kontaktowe wyposażone w elektrody, które należy przyłożyć do ciała, aby przekazać impuls elektryczny. Jego działanie polega na wywołaniu bólu i skurczów mięśni. Skutki użycia zależą od parametrów urządzenia i okoliczności jego zastosowania.

Paralizator klasyczny

Taser – urządzenie obezwładniające, które wystrzeliwuje dwie elektrody połączone z urządzeniem przewodami. Dzięki temu impuls elektryczny może zostać przekazany na odległość, bez konieczności bezpośredniego kontaktu z urządzeniem. Zasięg działania zależy od konkretnego modelu.

Taser

Niestandardowe paralizatory, np. w latarce – urządzenia łączące funkcję paralizatora z innym przedmiotem użytkowym, takim jak latarka. Ich wygląd i dodatkowe funkcje mogą się różnić w zależności od modelu, dlatego przed zakupem warto sprawdzić parametry techniczne i zasady legalnego posiadania.

Paralizator w latarce

Czy paralizator jest legalny w Polsce i czy można go mieć bez pozwolenia?

W Polsce możliwość posiadania paralizatora zależy od jego parametrów, a dokładniej od średniej wartości prądu w obwodzie. Zgodnie z ustawą o broni i amunicji pozwolenia na broń nie wymaga się w przypadku urządzeń, w których średnia wartość prądu w obwodzie nie przekracza 10 mA. Paralizatory przekraczające ten próg wymagają uzyskania odpowiedniego pozwolenia.

W polskim prawie aktem określającym legalność posiadania paralizatora jest Ustawa o broni i amunicji z dnia 21 maja 1999 r. z późniejszymi zmianami.

Art. 11. Ustawy o broni i amunicji. Wyłączenie obowiązku posiadania pozwolenia na broń

Pozwolenia na broń nie wymaga się w przypadku:

7) posiadania przedmiotów przeznaczonych do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej o średniej wartości prądu w obwodzie nieprzekraczającej 10 mA.

Pozwolenia na broń nie wydaje się osobom:

Art. 15. Ustawy o broni i amunicji. Przesłanki negatywne wydania pozwolenia na broń

niemającym ukończonych 21 lat, z zastrzeżeniem ust. 2;
z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1375), lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej;
wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego;
uzależnionym od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych;
nieposiadającym miejsca stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego:
1. skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe,
2. skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo:
  1. przeciwko życiu i zdrowiu,
  2. przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia.

Jak uzyskać pozwolenie na paralizator powyżej 10mA

Posiadanie paralizatora, którego średnia wartość prądu w obwodzie przekracza 10 mA, wymaga pozwolenia na broń do celów ochrony osobistej. Zasady jego uzyskania określa ustawa o broni i amunicji.

Wniosek składa się do właściwego ze względu na miejsce stałego pobytu komendanta powiatowego Policji. Wnioskodawca musi wykazać ważną przyczynę posiadania broni, spełnić wymagania zdrowotne i psychologiczne oraz, co do zasady, zdać egzamin dotyczący przepisów i umiejętności posługiwania się bronią. Ustawa przewiduje wyjątki od niektórych wymagań.

Przed złożeniem wniosku warto skontaktować się z właściwą jednostką Policji, aby ustalić aktualną listę dokumentów i opłat.

Czy można użyć paralizatora w obronie własnej

Użycie paralizatora w obronie własnej może być zgodne z prawem, jeśli spełnia warunki obrony koniecznej określone w art. 25 Kodeksu karnego. Chodzi o odpieranie bezpośredniego i bezprawnego zamachu na dobro chronione prawem, na przykład zdrowie lub życie.

Nie każda sytuacja konfliktowa uzasadnia użycie paralizatora. Znaczenie mają okoliczności zdarzenia, charakter zagrożenia i sposób działania. Użycie urządzenia niewspółmiernie do niebezpieczeństwa zamachu może zostać uznane za przekroczenie granic obrony koniecznej.

Samo legalne posiadanie paralizatora nie przesądza więc o zgodności z prawem jego użycia wobec innej osoby.

Co grozi za bezpodstawne użycie paralizatora

Bezpodstawne użycie paralizatora wobec innej osoby może prowadzić do odpowiedzialności karnej. Jej zakres zależy od okoliczności zdarzenia, sposobu użycia urządzenia oraz skutków zdrowotnych.

W zależności od sytuacji zastosowanie mogą mieć przepisy dotyczące naruszenia nietykalności cielesnej (art. 217 Kodeksu karnego) lub spowodowania uszkodzenia ciała albo rozstroju zdrowia (art. 157). W poważniejszych przypadkach mogą mieć znaczenie również inne przepisy. Poszkodowana osoba może ponadto dochodzić roszczeń cywilnych, na przykład zwrotu kosztów leczenia.

Paralizatora nie wolno używać do zastraszania innych osób ani rozwiązywania konfliktów. Legalne posiadanie urządzenia nie zwalnia z odpowiedzialności za jego bezprawne zastosowanie.

Co może się stać po porażeniu paralizatorem

Porażenie paralizatorem może wywołać silny ból, mimowolne skurcze mięśni, dezorientację i przejściowe trudności z kontrolowaniem ruchów. W zależności od rodzaju urządzenia i sposobu jego użycia mogą wystąpić również upadki, urazy oraz miejscowe uszkodzenia skóry w punktach kontaktu elektrod z ciałem. Objawy nie zawsze ustępują od razu, a ich nasilenie zależy między innymi od stanu zdrowia i okoliczności zdarzenia.

Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku osób z chorobami serca, wszczepionym rozrusznikiem lub kardiowerterem-defibrylatorem, a także osób pod wpływem alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych. W takich sytuacjach ryzyko może być większe, między innymi ze względu na możliwe zaburzenia pracy serca, ograniczoną zdolność oceny zagrożenia czy urazy powstałe podczas upadku. Nie można jednak zakładać, że każda osoba z takimi czynnikami ryzyka dozna poważnych powikłań.

Porażenie paralizatorem może wiązać się z poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi, a w określonych okolicznościach stanowić zagrożenie życia. Jeśli po zdarzeniu pojawią się ból w klatce piersiowej, duszność, utrata przytomności, drgawki lub inne niepokojące objawy, należy pilnie wezwać pomoc medyczną.

FAQ – najczęstsze pytania o paralizatory

Jaką moc ma paralizator?

Parametry techniczne paralizatorów mogą być opisywane na różne sposoby, dlatego nie należy porównywać urządzeń wyłącznie na podstawie wartości wyrażonej w miliamperach (mA). W kontekście polskich przepisów istotna jest średnia wartość prądu w obwodzie. To od niej zależy, czy posiadanie danego urządzenia wymaga pozwolenia na broń. Zgodnie z ustawą o broni i amunicji pozwolenia nie wymaga się w przypadku urządzeń, w których średnia wartość prądu w obwodzie nie przekracza 10 mA.

Czy porażenie paralizatorem boli?

Tak, porażenie paralizatorem może powodować silny ból, mimowolne skurcze mięśni i przejściowe trudności w kontrolowaniu ruchów. Nasilenie reakcji zależy między innymi od rodzaju urządzenia, sposobu jego użycia oraz indywidualnej reakcji organizmu.

Czy paralizator działa przez ubranie?

To zależy od konstrukcji urządzenia, rodzaju odzieży i sposobu przyłożenia elektrod. Gruba lub luźna odzież może ograniczać skuteczność niektórych modeli, a działanie urządzeń wykorzystujących elektrody wystrzeliwane na przewodach zależy między innymi od ich kontaktu z ciałem.

Czy paralizator może zabić?

Porażenie paralizatorem może wiązać się z poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi, a w określonych okolicznościach stanowić zagrożenie życia. Ryzyko zależy między innymi od stanu zdrowia poszkodowanej osoby, okoliczności użycia urządzenia oraz urazów, które mogą powstać podczas upadku. Jeśli po porażeniu wystąpią utrata przytomności, ból w klatce piersiowej, duszności lub inne niepokojące objawy, należy wezwać pomoc medyczną.

Czy paralizator zostawia ślady?

Tak, użycie paralizatora może pozostawić zaczerwienienia, oparzenia lub siniaki. W przypadku urządzeń z wystrzeliwanymi elektrodami mogą pojawić się również niewielkie rany w miejscach ich wkłucia. Widoczność śladów zależy od rodzaju urządzenia i przebiegu zdarzenia.

Ile razy można użyć paralizatora?

Prawo nie określa jednej, uniwersalnej liczby użyć paralizatora. Każde zastosowanie musi być oceniane w kontekście konkretnej sytuacji i obowiązujących przepisów, w tym zasad obrony koniecznej. Techniczna liczba możliwych użyć zależy natomiast od modelu urządzenia, stanu baterii i ewentualnych elementów jednorazowych.

Gdzie nie należy używać paralizatora?

Użycie paralizatora w okolicach głowy, szyi i klatki piersiowej może wiązać się ze szczególnym ryzykiem poważnych następstw zdrowotnych. Nie można jednak wskazać obszaru ciała, którego porażenie byłoby całkowicie pozbawione ryzyka. Użycie urządzenia musi być uzasadnione okolicznościami i zgodne z obowiązującymi przepisami.

Źródła:

https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19990530549
http://bip.szczecin.kwp.policja.gov.pl/KWS/wydzial-postepowan-admi/pozwolenia-na-bron/24808,Zasady-wydawania-i-cofania-pozwolen-na-bron.html
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970880553/U/D19970553Lj.pdf