Rodzaje gaśnic - typy pożarów, oznaczenia gaśnic| ASCO Security

Gaśnice są podstawowym elementem bezpieczeństwa pożarowego w budynkach mieszkalnych, obiektach publicznych oraz w samochodach. W zależności od zastosowania wyróżnia się różne rodzaje gaśnic, które przeznaczone są do gaszenia konkretnych typów pożarów – od ciał stałych, przez ciecze palne, aż po urządzenia elektryczne. Ich odpowiedni dobór wpływa na skuteczność gaszenia oraz bezpieczeństwo użytkowników.

W przypadku budynków zgodnie z obowiązującymi wytycznymi na każde 100 metrów kwadratowych powierzchni powinno się udostępniać 3 decymetry sześcienne lub 2 kilogramy środka gaśniczego. Jakie wyróżniamy rodzaje gaśnic? Jaką gaśnicą gasić olej? Jaką gaśnicą gasić elektronikę? Czy poszczególne klasy gaśnic mają duże znaczenie w kontekście gaszenia źródła ognia? Która gaśnica do czego będzie najlepsza? Jako eksperci od bezpieczeństwa, dbamy również o zabezpieczenia przeciwpożarowe. Poniżej wyjaśniamy wszelkie niewiadome dotyczące zastosowania gaśnic.

Typy pożarów – klasyfikacja i oznaczenia na gaśnicach

Oczywistym i podstawowym zadaniem gaśnic jest sprawne doprowadzenie do zagaszenia ognia. Ze względu na odmienną charakterystykę występujących pożarów (klasyfikację pożarów), do ich eliminowania wykorzystuje się różne klasy gaśnic. Nie każde zabezpieczenie będzie w stanie skutecznie sobie poradzić z płonącym olejem, tlącymi się materiałami syntetycznymi, czy pożarem wywołanym zajęciem się paliw ciekłych. Z tego też względu użytkownik odpowiedzialny za wyposażenie budynku w gaśnice musi posiadać wiedzę, która dotyczy aspektów technicznych gaszenia pożarów. Dla ułatwienia opracowano jednolity podział na poszczególne grupy pożarów, które zostały wyszczególnione w ramach regulacji Europejskiej Normy (mającej także status Polskiej Normy). Są to:

KLASA POŻARU	CHARAKTERYSTYKA POŻARU
klasa A	gaśnica typu A – służy do gaszenia pożarów ciał stałych pochodzenia naturalnego, których spalanie odbywa się na zasadzie powstawania żarzących się części
klasa B	gaśnica typu B – nadaje się do pożarów cieczy paliwowych, cieczy palnych i olejnych oraz materiałów syntetycznych, np. topiących się plastików
klasa C	gaśnica typu C – znajduje przeznaczenie w pożarach, w których dochodzi do spalania się gazów, np. wodoru czy metanu
klasa D	gaśnica typu D – nadaje się do pożarów związanych z występowaniem płonących metali, np. tytanu czy aluminium
klasa E	gaśnica typu E – nadaje się do pożarów urządzeń znajdujących się pod napięciem elektrycznym, a także innych elementów instalacji
klasa F	gaśnica typu F – przeznaczona jest do pożarów olejów kuchennych i innych tłuszczów, które występują najczęściej w warunkach gastronomicznych

Typy gaśnic i ich zastosowanie

Rodzaje gaśnic różnią się przede wszystkim zastosowaniem i typem środka gaśniczego. Każda gaśnica jest przeznaczona do gaszenia określonych materiałów i nie zawsze może być użyta w każdej sytuacji. Najczęściej stosowane są gaśnice proszkowe, śniegowe oraz pianowe, a w bardziej wyspecjalizowanych przypadkach także gaśnice do tłuszczów. Jakie są najczęściej spotykane rodzaje gaśnic?

Gaśnice proszkowe

Nanoszona substancja gasząca skutecznie odcina dostęp powietrza, dzięki czemu zapobiega to rozprzestrzenianiu się ognia. Proszki gaśnicze, najczęściej sporządzone z mieszanek fosforanowych lub węglanowych, mają na celu zduszenie ognia poprzez pokrycie palącego się obiektu warstwą specjalnej substancji. Dochodzi wówczas do zjawiska antykatalizy, co skutkuje przerwaniem się procesu palenia. W gaśnicach proszkowych bardzo często wykorzystuje się uniwersalne substancje gaszące typu ABC. Gaśnica ABC – do jakich pożarów? Przeznaczona jest ona do gaszenia klas pożarów ciał stałych, paliw ciekłych i gazów.

Gaśnice śniegowe

Wykorzystują do działania mrożący dwutlenek węgla, który po uwolnieniu się z gaśnicy ma postać przypominającą śnieg. Związek chemiczny, po naniesieniu na płonący obiekt, przyjmuje charakterystykę suchego lodu, który gwałtownie schładza powierzchnię gaszonego obiektu. Ze względu na to, że dekompresowany dwutlenek węgla cechuje się temperaturą ok. -78°C, tego typu gaśnica nie jest przeznaczona do gaszenia ludzi i zwierząt. Stosuje się ją do gaszenia instalacji elektrycznych.

Gaśnice wodne (gaśnice pianowe)

We wnętrzu gaśnicy znajduje się piana gaśnicza, która zostaje wyrzucona z narzędzia dzięki obecności niepalnych substancji gazowych. Ze względu na obecność wody w składzie piany, tego typu gaśnica nie nadaje się do niwelowania pożarów olejów, czy działających urządzeń elektrycznych.

Gaśnice halonowe

Obecnie już rzadko stosowany rodzaj gaśnic, którego substancją gaszącą są halony. Ich produkcja została uregulowana wieloma uwarunkowaniami ze względu na niekorzystne oddziaływanie na warstwę ozonową. Halony posiadają bardzo dobre parametry przeciwwybuchowe i gaszące, jednak ze względu na negatywny wpływ środowiskowy praktycznie się już ich nie używa.

Jaką gaśnicę wybrać?

Wybór odpowiedniej gaśnicy zależy od miejsca jej zastosowania oraz rodzaju potencjalnych zagrożeń. W praktyce warto dopasować sprzęt do konkretnych warunków, zamiast wybierać rozwiązanie przypadkowe.

Jaka gaśnica do domu jednorodzinnego?

Do domu najlepiej sprawdza się gaśnica proszkowa o uniwersalnym zastosowaniu. Pozwala ona szybko reagować w przypadku większości typowych pożarów, takich jak zapalenie się mebli, instalacji czy materiałów łatwopalnych.

Jaka gaśnica do kuchni i do oleju?

Do gaszenia oleju i tłuszczu należy stosować specjalne gaśnice przeznaczone do tego typu pożarów. Użycie niewłaściwego środka, np. wody, może doprowadzić do gwałtownego rozprzestrzenienia ognia. W warunkach domowych i gastronomicznych to jeden z najważniejszych elementów wyposażenia przeciwpożarowego.

Jaka gaśnica do urządzeń elektrycznych?

Do gaszenia urządzeń elektrycznych najlepiej nadają się gaśnice śniegowe. Nie przewodzą prądu i nie powodują uszkodzeń sprzętu, co jest szczególnie ważne w przypadku komputerów, rozdzielni czy instalacji elektrycznych.

Jaka gaśnica do samochodu?

W samochodzie standardowo stosuje się gaśnice proszkowe. Są one kompaktowe, łatwe w użyciu i skuteczne w przypadku różnych typów pożarów, które mogą wystąpić w pojeździe.

Oznaczenia gaśnic

Powszechnie stosuje się ustandaryzowane oznaczenie gaśnic (klasyfikacja gaśnic). Do opisania charakterystyki środka gaszącego wykorzystuje się symbole skrótowe, których znaczenie wyjaśniamy poniżej.

OZNACZENIE GAŚNIC	ZAWARTOŚĆ GAŚNICY
GP	gaśnica z proszkową substancją gaszącą
GW	gaśnica wodna z pianowym środkiem gaszącym
GS	gaśnica ze skompresowanym dwutlenkiem węgla (śniegowa)
GWG	gaśnica z środkiem pianowym dopuszczonym do stosowania w przypadku pożarów kuchennych
X	zbiornik znajduje się pod ciśnieniem
Z	czynnik zasilający umieszczony jest w osobnym rezerwuarze
1,2,5 lub inna liczba	oznacza zawartość środka gaszącego w kilogramach lub decymetrach sześciennych

Na każdej gaśnicy występują wcześniej wymienione oznaczenia dotyczące klas pożarów, do jakich dana gaśnica może zostać użyta. W większości przypadków jeden typ gaśnic znajduje zastosowanie w gaszenia kilku rodzaju pożarów, np. gaśnice proszkowe dostosowane są najczęściej do gaszenia pożarów o typach: A, B, C.

Prawidłowe rozmieszczenie gaśnic – zasady

Szybka reakcja na zagrożenie może ograniczyć ryzyko zaistnienia niebezpieczeństwa dla ludzi i obiektów materialnych. Miejsce przechowywania gaśnicy powinno być odpowiednio oznaczone i łatwo dostępne dla użytkowników. Zaleca się, aby gaśnice znajdowały się:

z dala od źródeł ciepła (np. grzejniki),
przy wejściach do obiektów,
przy wyjściach z pomieszczeń wewnątrz budynku,
na korytarzach,
na klatkach schodowych,
w miejscach pozbawionych ryzyka uszkodzenia gaśnic.

W przypadku budynków wielokondygnacyjnych, zaleca się, aby gaśnice umieszczone były w tych samych miejscach, co na poprzedzającej kondygnacji.

Najczęstsze błędy przy używaniu gaśnic

Jednym z najczęstszych błędów jest użycie niewłaściwego typu gaśnicy do danego rodzaju pożaru. Może to nie tylko obniżyć skuteczność gaszenia, ale wręcz doprowadzić do gwałtownego rozprzestrzenienia ognia – np. gaszenie płonącego oleju wodą lub pianą, może spowodować jego rozprysk i zwiększenie płomieni.

Do innych często popełnianych błędów należą:

brak znajomości działania gaśnicy – wiele osób nie wie, jak prawidłowo uruchomić gaśnicę i skierować strumień środka gaśniczego, co opóźnia reakcję,
zbyt późna reakcja – zwlekanie z użyciem gaśnicy sprawia, że ogień szybko się rozprzestrzenia i przekracza możliwości jego opanowania,
niewłaściwe przechowywanie sprzętu – gaśnice umieszczone w trudno dostępnych lub niewidocznych miejscach tracą swoją funkcję w sytuacji zagrożenia,
brak regularnych przeglądów – niesprawna lub rozszczelniona gaśnica może nie zadziałać,
gaszenie z niewłaściwej odległości – zbyt blisko lub zbyt daleko od źródła ognia zmniejsza skuteczność działania środka gaśniczego.

Świadomość tych błędów oraz podstawowych zasad użycia gaśnicy znacząco zwiększa szanse na szybkie opanowanie pożaru i ograniczenie strat.

Zaopatrz się w dodatkowe zabezpieczenia przeciwpożarowe z ASCO Security

Jako eksperci ASCO Security podkreślamy, że sprawny system przeciwpożarowy w budynku może przyczynić się do wyjścia z dużych opresji związanych z niebezpieczeństwem pożaru. Gaśnice bez wątpienia stanowią element mogący natychmiast zdusić pożar w zarodku lub udrożnić drogę ewakuacyjną i umożliwić tym samym ucieczkę. W ASCO świadczymy skuteczną usługę monitoringu pożarowego, gdzie system monitorowany jest całodobowo, a o niebezpieczeństwie pożarowym informuje bezpośrednio Komendę Miejską Państwowej Straży Pożarnej. Dlatego natychmiast po zaistnieniu zagrożenia, bez względu na często towarzyszącym tego typu wydarzeniom chaosu i paniki, odpowiednie służby otrzymują informację i są w stanie niezwłocznie wysłać na miejsce pomoc.

FAQ – najczęstsze pytania o gaśnice

Czym gasić płonący olej?

Do gaszenia oleju należy używać specjalnych gaśnic przeznaczonych do tłuszczów. Nie wolno stosować wody, ponieważ powoduje to gwałtowne rozprzestrzenienie ognia.

Ile gaśnic powinno znajdować się w budynku?

Zgodnie z przepisami ilość środka gaśniczego powinna być dostosowana do powierzchni obiektu. Oznacza to konieczność rozmieszczenia gaśnic w łatwo dostępnych miejscach.

Jaka gaśnica jest najbardziej uniwersalna?

Za najbardziej uniwersalne uznaje się gaśnice proszkowe, które sprawdzają się w większości typowych sytuacji pożarowych.

Ile czasu działa gaśnica?

Czas działania gaśnicy zależy od jej rodzaju i pojemności, ale zwykle wynosi od kilku do kilkudziesięciu sekund. Dlatego ważne jest szybkie i zdecydowane użycie środka gaśniczego.

Gdzie powinno się przechowywać gaśnicę?

Gaśnica powinna być przechowywana w łatwo dostępnym miejscu, najlepiej przy wejściach lub na korytarzach. Nie należy jej umieszczać w miejscach narażonych na wysoką temperaturę ani w trudno dostępnych przestrzeniach.