Aktywny strzelec – jak się zachować? Zasady, które ratują życie

Jeśli znajdujesz się w miejscu, w którym doszło do krytycznej sytuacji z udziałem aktywnego strzelca, nie zwlekaj zbyt długo – każda sekunda może być kluczowa. Działaj dynamicznie i spróbuj jak najpłynniej opuścić strefę zagrożenia. Jeśli to niemożliwe, znajdź solidną kryjówkę, dzięki której uda Ci się zwiększyć swoje szanse na przeżycie. Kieruj się zasadą trzech kroków: ucieczka, ukrycie, walka. Poznaj najważniejsze zasady postępowania w sytuacji, gdy znajdziesz się w bliskim sąsiedztwie aktywnego zabójcy. Dowiedz się również, jakie decyzje mogą znacząco pogorszyć Twoją sytuację. Przejdźmy do rzeczy.

Co to jest aktywny strzelec?

Aktywny strzelec (ang. active shooter), określany także jako aktywny zabójca, to osoba uzbrojona w broń palną lub białą, działająca w pojedynkę lub w grupie, która dąży do pozbawienia życia wielu osób znajdujących się w danym miejscu, w możliwie krótkim czasie. Pojęcie aktywnego zabójcy w sposób szczególny odnosi się do sytuacji bezpieczeństwa w Stanach Zjednoczonych, gdzie w historii dochodziło do wielu zdarzeń o takim charakterze. Incydenty z udziałem active shooter mogą jednak zdarzyć się w dowolnym miejscu na świecie, w tym także miejscach uważanych za stosunkowo bezpieczne. Różnica pomiędzy napadem rabunkowym a atakiem aktywnego strzelca polega na zupełnie innym zamiarze zamachu. W pierwszej sytuacji przemoc jest środkiem do zdobycia łupu, w drugim zaś liczy się masowe morderstwo, będące celem samym w sobie[1].

W jakich miejscach może pojawić się aktywny strzelec?

Najczęstsze lokalizacje uderzeń aktywnych strzelców to m.in. placówki oświatowe, miejsca pracy, sklepy wielkopowierzchniowe, szpitale czy obiekty kultu religijnego. Warto zaznaczyć, że w większości przypadków są to miejsca, z którymi sprawca jest w pewien sposób emocjonalnie związany, np. z byłą szkołą czy niegdysiejszym miejscem pracy. Innymi czynnikami, które atakujący bierze pod uwagę, typując daną lokalizację, są:

• ograniczona przestrzeń utrudniająca ucieczkę ofiarom (np. biurowce, urzędy),
• bardzo duża liczba osób na niewielkim terenie (np. imprezy masowe),
• słabo zabezpieczone miejsca z dużym ruchem osób (np. galerie handlowe),
• trudność w szybkim dotarciu służb ratunkowych (np. koncerty plenerowe),
• brak monitoringu i systemów zabezpieczających (np. otwarte parkingi).

Jak rozpoznać zagrożenie?

Zdarzenia z udziałem aktywnego strzelca, z uwagi na charakter, mogą być trudne do wychwycenia w początkowej ich fazie. Jedna z głównych zasad, która pomaga zidentyfikować zagrożenie to: If you see something, say something (Jeśli coś widzisz, powiedz o tym)[2]. Należy zwracać uwagę na sygnały, które mogą wskazywać na potencjalny atak – reakcja osób postronnych jest kluczowa w kontekście przetrwania, przerwania zamachu na życie i zaalarmowania właściwych służb. Nie należy ignorować podejrzanych znaków, które powinny wzbudzać Twoją dodatkową czujność.

• Aspekt dźwiękowy – wybuchy petard, strzały z broni palnej, krzyki lub wołanie o pomoc.
• Aspekt wizualny – uciekający ludzie, nietypowe zachowania osób, wybuchy paniki w tłumie.

Podstawowym błędem jest ignorowanie takich sygnałów, relatywizowanie niebezpieczeństw, racjonalizowanie powtarzających się sygnałów, np. „pewnie nic się nie dzieje”, „zaraz to się uspokoi”. Szybka reakcja i rozpoznanie zagrożeń to klucz do przetrwania.

Zasada 3 kroków: UCIEKAJ – UKRYJ SIĘ – WALCZ

Jedna z definicji bezpieczeństwa wskazuje, że jest to „stan braku zagrożenia”[3]. Jeśli więc chcemy o nie zadbać, należy minimalizować ryzyko śmierci, np. poprzez niewystawianie się na bezpośredni widok napastnika. Przyjętym standardem międzynarodowym, zgodnym z procedurami w przypadku pojawienia się aktywnego strzelca, jest trzyetapowe postępowanie: ucieczka, ukrycie, walka. Na czym ono polega?

UCIEKAJ (RUN)

Uciekaj, jeśli to możliwe. Zostaw wszystko, co niepotrzebne i kieruj się do miejsca niezagrożonego atakiem – biegnij najkrótszą drogą, nie zatrzymuj się i nie wracaj po zostawione rzeczy. Jeśli masz taką możliwość, pomóż osobom postronnym wydostać się z opresji. Zrób to tylko wtedy, gdy nie spowolni to Twojej ucieczki. Pamiętaj o tym, aby ostrzec ludzi, często nieświadomych, o wykrytym zagrożeniu.

UKRYJ SIĘ (HIDE)

Opuszczenie miejsca ataku nie zawsze jest możliwe. W sytuacji, gdy nie masz dokąd zbiec, ukryj się w pomieszczeniu z ograniczoną widocznością. Może być to piwnica, komórka lokatorska lub inna przestrzeń, do której nie dociera światło. W przestrzeni sklepowej będzie to zaplecze, a w szkole, np. mała sala lekcyjna. Zamknij za sobą drzwi, zarygluj je lub zastaw ciężkimi przedmiotami, np. przesuwając meble. Nie zapominaj o wyciszeniu telefonu i zgaszeniu świateł.

WALCZ (FIGHT)

Ostateczność brana pod uwagę, gdy inne kroki zawiodą lub okażą się nieskuteczne, ewentualnie kiedy osoba postronna nie ma innego wyjścia, jak wejście w bezpośrednią konfrontację siłową z aktywnym zabójcą. Obrona konieczna jest skuteczniejsza, jeśli zostanie przeprowadzona w zespole, w zorganizowany sposób. Kontratak wiąże się z bardzo dużym ryzykiem, ale może być nieodzowny, jeśli zajdzie taka potrzeba.

Jak zachować się podczas interwencji policji?

Zespół antyterrorystyczny oddelegowany do zapobieżenia dalszym skutkom ataku może pojawić się w każdej chwili. Warto wiedzieć, jak zachować się w przypadku interwencji policji, aby nie wzbudzić podejrzeń i nie utrudniać pracy funkcjonariuszom. Weź także pod uwagę to, że służby na początku skupią się na eliminacji zagrożenia, a dopiero później przejdą do pomocy osobom postronnym. Najważniejsze zasady to:

• wykonywanie poleceń,
• brak gwałtownych ruchów,
• pozostawianie rąk „na widoku”.

Najczęstsze błędy przy ataku aktywnego strzelca

Znalezienie się w centrum ataku aktywnego strzelca jest niezwykle stresogennym doświadczeniem, które może prowadzić do popełniania licznych i często krytycznych błędów w zachowaniu. Poznaj najczęstsze błędy i pamiętaj, aby do nich nie dopuszczać.

1. Nie ignoruj zagrożenia – ograniczasz swój czas reakcji.
2. Nie lekceważ napastnika – życie może zależeć od jednego pociągnięcia spustu.
3. Nie nagrywaj zajścia smartfonem – może to sprowokować napastnika.
4. Nie chowaj się w miejscach nieosłoniętych – nie dają żadnej przewagi.
5. Nie stój w miejscu – stajesz się łatwym celem.

Jak przygotować się wcześniej?

Obeznanie z miejscem, w którym się znajdujesz, może dać Ci taktyczną przewagę. Podobnie jak znajomość podstawowych technik przetrwania i procedur postępowania w kryzysowych sytuacjach. Monitoruj otoczenie i pamiętaj, że bezpieczeństwo nie jest stanem, który jest dany raz na zawsze.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o zachowanie podczas ataku aktywnego strzelca

Jakie są zasady zachowania w sytuacji ataku aktywnego strzelca?

Powszechnym standardem postępowania jest zasada run, hide, fight (uciekaj, ukryj się, walcz).

Gdzie najlepiej się ukryć podczas strzelaniny?

Wybierz kryjówkę odseparowaną od otoczenia, niewystawioną na bezpośrednie działanie aktywnego strzelca, w szkole będzie to np. klasa.

Jak wygląda ewakuacja podczas ataku aktywnego strzelca?

Ewakuacja podczas ataku aktywnego strzelca polega na jak najszybszym, dynamicznym opuszczeniu strefy walki.